Dubbel genieten?

Veel klassieks te melden deze week, dus een pastiche van losse berichten. Het kan aan mij liggen, maar volgens mij is er tegenwoordig best veel klassieke muziek op TV en in de kranten en tijdschriften.

Ik word er helemaal blij van.
Allereerst een flinke, dubbele pagina in De Volkskrant van zaterdag 19 april jl. over en met zangpedagoge Margreet Honig. Mijn credo ook: pas als je als zanger weet wat je doet met je lijf kun je er iets aan veranderen om het beter te maken. Wat in het rond schreeuwen heeft geen zin. Dat gaat een tijdje goed, maar dan zegt je lijf: toedeledoki, je zoekt het zelf maar uit. ‘Op kracht’ zingen gaat goed zolang je krachtig en jong bent. Daarna (en dat is een veel langere tijd, geloof me) moet het ‘op techniek’. Honig weet hoe en kan het goed overbrengen. Ik had in mijn tijd op het Utrechts conservatorium af en toe een masterclass of groepsles van haar. We keken bij elkaar in de keuken, niks mis mee. Omdat ze de dingen ooit net effe iets anders overbracht dan mijn eigen docent, wist ik een en ander van haar op te pikken. Altijd goed om eens iemand anders te consulteren, vooropgesteld dat hij/zij deskundig is en er niet maar wat op los ‘charlatanneert’.

Maris Janssons gaat stoppen als chefdirigent bij het Koninklijk Concertgebouw Orkest, kortweg het KCO. Ik vind het toch zo’n mupke, die Janssons (en dat bedoel ik heel eerbiedig hoor…). Een baan bij het KCO is een loodzware. Hopelijk komt hij nog vaak ‘op zijn gemak’ terug als gastdirigent en kan hij het allemaal wat langer volhouden. Hij is niet gezond en dan moet je extra zuinig op zo iemand zijn. Ik ben benieuwd wie het stokje gaat over nemen daar in Amsterdam…

Reinbert de Leeuw, die (minstens evenleuk als Vocalies) kan vertellen over klassieke muziek zat bij De Wereld draait door en had een prachtig verhaal over de toon D bij Liszt. In de vierde statie van Liszt zijn ‘Via Cruxis’ (de kruisweg) komt die D voor. De Leeuw speelde hem even op de vleugel en ik hield mijn adem in; inderdaad: míjn emo-wijzertje sloeg uit toen ineens ‘de toonsoort’ daar was. Ik zat me daarna af te vragen of ik ook in andere muziek stukken zulke momenten ken. U?

Uit de losse pols: in ‘De Moldau’ zit zo’n moment als het kleine stroompje ineens een rivier is geworden en het volle orkest inzet. Of het Aranguez-concert (Rodrigo) bij de reprise aan het eind: tádada!! Of bij ‘Gretchen am Spinnrade’ (Schubert), als het spinnenwiel stilvalt na de tekst ’Und ach, sein Kuss!’ en dan weer begint te draaien. Of dat moment in Beethovens negende als de bas opstaat op het ‘slot-offensief’ in te zetten: ‘O Freunde, nicht diese Töne…’
Sommige muziek van de Russische ‘bak-herrie-componisten’… Ooohhh heerlijk, ik schiet er soms ook echt van vol als die golf geluid over je heen slaat in de concertzaal… Ik zou nog pagina’s kunnen vullen…

En waardoor slaat bij u het ‘emo-metertje’ uit?

In het filmpje nóg zo’n akkoord waar Reinbert de Leeuw het over had, maar nu geïntroduceerd door Stephen Fry, die net zo leuk kan vertellen over klassieke muziek, maar dan in dat prachtige ‘stiff-upper lip’-Engels. Ga er even in mee als u wil: dubbel genieten erna is uw beloning!

…..

Nieuwe CD Matthias Goerne

Allereerst: er is een nieuwe podcast. Zie de grote icoon hiernaast. Hard op weg naar aflevering 150 en ik vind het nog steeds leuk!

Paaszaterdag is het als dit stukkie op Vocalies verschijnt en ik voel nog steeds geen enkele neiging u te berichten over passiemuziek. Het zal wel een beetje de overkill van Passion en passie van de afgelopen weken zijn en het feit dat de lente zowat uit haar voegen barst; geheel tegenstrijdig aan het zware passiegevoel jubelt 2014 de grond uit, letterlijk en figuurlijk: de merels zingen zo luid dat ik ze zelfs autorijdend kan horen en de eikenbomen staan al volop in het blad. Vorig jaar om deze tijd waren ze nog kaal.

Ik las in De Volkskrant dat bariton Matthias Goerne een nieuwe CD uitbracht in zijn Schubertreeks. Leuke zanger, die Goerne, lekker van deze tijd en no-nonsense en een prachtige stem. Dus dan maar even over hem en zijn reeks.

Ik zoek zijn eigen website op en deins bijna achteruit: die ogen…. Ik kan hem erom benijden: met zulke ogen is je expressie op een publiek overbrengen makkelijker dan met van die kleine eugskes… verder is hij geen schoonheid, maar ach, als je zingt ben je alleen mond en ogen, dus de rest doet er niet toe. Een sixpack is interessant in een politiefilm, maar op het toneel in een keurige tuxedo heb je daar niet zoveel aan.

Zijn CV is er eentje nieuwe stijl: geboortedatum is pas na enig zoeken te vinden en wat hij nu aan het doen is staat bovenaan. Slim.
Hij debuteerde met opera maar meteen goed: als Papageno bij de Salzburger Festspielen in 1997. Daarna heeft hij de grote operapodia voor het kiezen: Wiener Staatsoper, Bayerische Staatsoper, Semperoper Dresden, Royal Opera House Covent Garden, Opéra National de Paris, Teatro Real in Madrid, Opernhaus Zürich, The Met New York.

Hij kiest zijn rollen zorgvuldig, ook al slim: Pizarro (Fidelio), Wolfram (Tannhäuser), Amfortas (Parsifal), Kurwenal (Tristan) und Orestes (Elektra) en een paar titelrollen: die uit Blauwbaards Burcht, Alban Bergs Wozzeck, Paul Hindemiths Mathis der Maler en Aribert Reimanns Lear. Hij kan dus schilderen met de grote witkwast en met het fijnpenseel, twee zelden verenigde kwaliteiten.

In seizoen 2013/2014 is-ie ook weer een druk baasje, maar daar gaat het me hier even niet om. Waar het wel om gaat is zijn opname van alle (?) Schubertliederen op maar liefst 11 CD’s.

De Volkskrant is kort en lovend en kondigt aan dat Goerne Schubert’s Winterreise naar het komende Holland Festival gaat brengen. Mooi: er kan niet genoeg klassieke muziek in het festival zitten!

Ik snor de CD op bij YouTube. Er is geen bewegend beeld van, wel wonderschone, therapeutische muziek. Je kunt van mening veschillen over de hoeveelheid galm die de opnametechnici mee laten klinken. Je kunt erover discussiëren of je alle inademingen zo prominent wil laten horen, of dat je de piano niet te dominant laat zijn, allemaal kwestie van smaak. Het is prachtige muziek, prachtig Duits en het klinkt – voor mijn oren – nergens gekunsteld, iets wat ik bij Lied nogal eens op de loer vind liggen.
Kopen die CD en draaien! U komt er gelouterd uit!

Montserrat Caballé is jarig!

Vandaag is Montserrat Caballé jarig! Kan ik mooi een stukkie over schrijven. Over de Matteus gaat het al genoeg in de kranten. Als ik die moet geloven zit iedere Nederlander dezer dagen wel ergens bij een Matteus… Aangenaam verrast was ik door de special die De Wereld Draait Door er afgelopen week aan wijdde. Als u ‘m niet gezien hebt, snor ‘m op via ‘Uitzending gemist’ en er gaat een wereld voor u open. De mooie verhalen erbij maakt het allemaal wat toegankelijker Hoe meer mensen ervan kunnen genieten of er kracht uit kunnen halen, hoe liever.

Vandaag in 1684 stierf trouwens ook vioolbouwer Nicola Amati – na Stradivarius zo’n beetje de bekendste vioolbouwer ter wereld – had hij geweten wat er van de week in de krant stond, hij zou zich omdraaien in zijn graf. Het schijnt zo te zijn dat vioolspelers geblinddoekt net zo vaak een hedendaags gebouwde viool goed vinden klinken als een oude, weg mythe….

Maar Montserrat Caballé dus: ze wordt 81. Heeft ze toch mooi gehaald met haar zwakke gezondheid!

Maria de Montserrat Viviana Concepción Caballé i Folc, voluit, werd geboren in Barcelona.
Ze studeerde grondig: maar liefst twaalf jaar. Kom daar tegenwoordig maar eens om. Een stem heeft tijd nodig om te rijpen, er waren tijden dat je acht jaar mocht studeren aan een conservatorium, toen ik ging, drie levens geleden, werden het er vijf en nu moet het geloof ik in vier. Arme zangkuikens
Twee jaar na het afsluiten van haar studie in Barcelona (met een gouden Liceu-medaille) zong ze bij de Opera van Bazel en bouwde daar een indrukwekkend rollenrepertoire op: Tosca, Aïda, Arabella en Salome, om er maar eens een paar te noemen..

In 1964 trouwde ze en baarde een dochter en een zoon; haar dochter heet ook Montserrat en maakt inmiddels ook furore als sopraan.

En Montserrat stoomde door: in Bremen, Milaan, Wenen en Lissabon. In 1965 kwam haar finest hour: ze verving in The MET Marilyn Horne tijdens een concertuitvoering van Donizetti’s Lucretia Borgia.

Ze werd ook bekend om haar uitvoeringen van zeldzame Donizetti-opera’s en haar vele plaatopnamen. Het geheel eigen timbre en het vermogen pianississimo te kunnen zingen wordt geprezen. Ze is een van de weinigen die een grote veelzijdigheid aan rollen aankan. In Puccini’s Turandot zong ze aanvankelijk ‘slechts’ de bijrol (Liu, voor de knagers onder u). Later schakelde ze als vanzelfsprekend over naar de titelrol. Geen enkel probleem. Dat zullen niet veel van de echte groten haar nadoen,.

Sommigen van u zullen haar kennen voor het feit dat ze de carrière van de beroemde tenor José Carreras een duw in de goede richting heeft gegeven, maar de meesten zullen haar kennen van haar samenwerking met Freddy Mercury, met wie ze de hitlijsten bestormde met de hit ‘Barcelona’. Persoonlijk vind ik het een draak van een stuk, maar ik kan me zo maar voorstellen dat het de klassieke muziek en de pop dichter bij elkaar heeft gebracht en dat is winst. En het levert bovendien nieuwe fans op, en veel, veel meer dan je ooit in de opera bij elkaar sprokkelt.

Ze heeft natuurlijk dat enorme lijf, waardoor ze lastig te casten is, ze is niet erg gezond, maar het lijkt nauwelijks de moeite dat te vermelden: als het nodig was stond ze er immers altijd!?

In het filmpje het Avé Maria uit Giuseppe Verdi’s Otello. Ze is hier een eind in de zeventig en alleen als je techniek perfect is kun je zoiets op hoge leeftijd doen. Haar befaamde vermogen een perfect pianissimo te zingen is hier hoorbaar. De tekstbehandeling is matig, maar ik kreeg kippenvel van haar zang. En luister naar het prachtige spel van de strijkers. Dat naspel…. Dat ze overigens helemaal uit kunnen spelen doordat Caballé prachtig de spanning vasthoudt. Geweldig!

Jeroen en Jacques

Er staat een nieuwe podcast klaar! Zie de grote icoon hiernaast!

Een avondje thuis op de bank. Manlief naar voetbal, katten op schoot, afstandsbediening binnen handbereik. De Dog Whisperer-afleveringen afgekeken (ze doen niks als herhalen daar bij National Geographic, maar ik kan er ook geen genoeg van krijgen…. van Cesar Milan en zijn honden). En iedere keer als mijn duim de afstandsbediening laat scrollen kom ik erlangs: het programma dat mijn echtgenoot al even geleden voor me opnam ‘Jeroen Willems zingt Brel’.

Ik was er nog niet aan begonnen. Ik weet dat ik het erg graag wil zien, maar met droge ogen naar zijn concert kijken zou me niet lukken…. De man is in 2012 overleden, veel te vroeg, net 50 geworden. En alsof de duvel er mee speelt word ik soms pas fan van mensen als ze al gestorven zijn en alleen via films, YouTube, CD’s en DvD’s nog voortleven…. soms te frustrerend voor woorden.

Maar toen de Dog Whisperers op waren bleef mijn duim net iets te lang rusten op de titel van het concert en voor ik er erg in had zette Willems aan voor het eerste nummer. Vooruit maar, dacht ik, één nummertje…. en dat ene werden en twee en drie en net toen de tranen dreigden over te nemen kwam manlief thuis…. de rest van het concert hou ik tegoed tot ik er weer eens aan toe ben…

Goed! die Willems!, nee niet te kort…! Mijn frustraties zijn eigenlijk volkomen terecht. Ik werd op een punt zelfs een beetje boos: dat gaat maar dood op het toppunt van zijn kunnen, ons hier in verwarring achterlatend, de wéreld in verwarring en harder dan daarvoor achterlatend en ons geen ontsnapping meer gunnen uit een steeds complexere samenleving. De verleiding met Bach en Beethoven (en die twee namen zijn overdrachtelijk bedoeld) op een eiland te gaan zitten wordt de laatste tijd steeds groter, met al die harde en egocentrische politiek en landje pik en…

Jeroen Willems werd in Maastricht geboren, zijn vader overleed op 50-jarige leeftijd in 1978, toen Jeroen vijftien was. Hij doorliep de Toneelacademie Maastricht en begon zijn carrière bij Theatergroep Hollandia

Dat werd niet enige plek waar hij werkte: Het Zuidelijk Toneel/Hollandia, het Nationale Toneel, Oostpool en het Vlaamse gezelschap De Tijd. Hij speelde in veel film- en televisieproducties, te veel om op te noemen. Gedurende zijn carrière zong hij al, maar het werd uiteindelijk steeds meer.
Ook zijn prijzen ga ik hier niet noemen, zijn er ook te veel…

De man heeft als een bezetene – manisch- gewerkt, zich misschien wel dood gewerkt, mijn mond viel open toen ik las wat hij allemaal heeft gedaan. Gelukkig kunnen we nog van veel genieten en de frustraties over zijn vroegtijdige dood zullen misschien wel slijten….
Op 3 december 2012 stierf Jeroen Willems tijdens een repetitie aan een hartstilstand. De avond moest worden afgelast, koningin Beatrix werd afgezegd en wij bleven in ontreddering achter.

Ik laadde voor u het filmpje op met een flink deel van het concert waar ik het hierboven over had. Er zit ook vrolijks tussen en hij stelt de werkelijk fantastische orkestleden aan u voor. Alleen al het idee met zulke muzikanten te kunnen werken, wauw. En die dictie… die timing. Fabuleus!