25 jaar Berlijnse muur en Fidelio

Als u dit leest ben ik er even niet. Ik ben op pad met gasten; voor de leukste bijbaan ter wereld ben ik vier dagen in Hamburg. Drie opera’s en drie concerten zijn ons deel, we dompelen ons onder in cultuur en in Hamburg. De 24ste zijn we weer terug, ervaringen en indrukken rijker.

Trouwens als u dit leest ben ik er al geweest: bij ‘Fidelio’ bedoel ik, Beethoven’s enige opera . Vrijdagavond 21 november ging-ie in de Hamburger Staatsoper.
Was Beethovens Negende (en dan vooral het slotkoor) het symbool voor de val van de Berlijnse muur en de hereniging van de beide Duitslanden, Fidelio lijkt het symbool te worden voor de viering van het 25-jarig ‘jubileum’ (hoewel ‘jubileum’ een gek woord is in deze context). Hoe? Ik ga het u uitleggen, maar eerst even over Fidelio.

‘Fidelio, oder Die Eheliche Liebe’ (opus 72) is de enige opera die Ludwig van Beethoven schreef. De uiteindelijke versie heeft twee actes en iedere acte bestaat uit twee ‘Bilder’ (of scènes) , de oorspronkelijke versie had er drie. Het Duitse libretto werd geschreven door Joseph Sonnleithner op basis van een Franse tekst van Jean-Nicolas Bouilly (Léonore, ou l’amour conjugal)

Eigenlijk waren er drie premières voor Fidelio: de eerste op 20 november 1805 in het Theater an der Wien in Wenen, onder leiding van de componist; bij deze uitvoering werd de ouverture Leonora nummer twee gespeeld. De tweede, met de gereviseerde versie op 29 maart 1806 in hetzelfde theater en de derde, met de tweede gereviseerde versie op 23 april 1814 in het Kärntnertortheater in première (bent u er nog met al die getallen?).
Beethoven had het wel gehad met het componeren van opera na deze heksentoeren. Als altijd bij zijn vocale muziek is de opera niet zangersvriendelijk: je moet een behoorlijke ademvoering hebben en Beethoven trekt zich al even weinig aan van het bereik van een stem. Zware rollen, lange lijnen dus.

Wat wel sterk en èrg sterk aan de opera is, is de thematiek, die van alle tijden bleek te zijn: vriendschap, trouw en de bestraffing van corruptie. Het was toen opportuun en het is het nog steeds en daarom is die link met de viering van het jubileum zo wezenlijk
Beethovens ‘Fidelio’ is volgens de website van de Hamburgische Staatoper een “Befreiungsoper, die wie ein harmloses Singspiel beginnt und in einer Hymne auf die Freiheit gipfelt”. Mooi Duits, vooral dat ‘gipfelt”.

Aan het einde van de festiviteiten rond het jubileum van het vallen van de muur, nam dirigent Iván Fischer het woord. Klik hier voor de beelden. Ik ga hem niet vertalen, zijn Duits is voor iedereen te volgen en wat er daarna gebeurt spreekt ook voor zich… Ik was in tranen. Bij alle ellende die zich momenteel afspeelt in de wereld zijn zulke acties zo bemoedigend en zo nodig…

Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *