Die Entführung aus dem Serail

Op 16 juli 1782 ging Mozart’s komische Singspiel ‘Die Entführung aus dem Serail’ in première in het Burgtheater in Wenen. Hij dirigeerde ‘m zelf.
Die Entführung is op een paar manieren bijzonder: het was in die tijd mode om Italiaanse libretti te schrijven. Mozart vormde met dit Duits-talige libretto een uitzondering. Waar hij wel aan meedeed was de mode om reddings-operatie-opera’s te schrijven. De hoofdpersonen redden elkaar uit uitzichtloze situaties, of van de dood. In het komische geval loopt alles goed af, in het dramatische geval komen ze er zelf bij om, al dan niet samen met hun gelieven, tismewat…. Voorbeeldjes? Fidelio (Beethoven), Rinaldo (Handel), Tancredi Rossini

De zangpartijen van Die Entführung zijn om de donder niet makkelijk: veel coloratuur en hoog en lange lijnen te zingen. Mozart liet zich sowieso niet veel gelegen aan de fysiek van een zanger: hij benaderde zijn vocale muziek precies hetzelfde als zijn instrumentale. Hoezo?, moet een zanger ook nog ergens ademen? Welnee. Als ik ‘m nog eens ergens tegen zou komen (gesteld dat ik in zulke situaties zou geloven…) zou ik het er nog wel eens met hem over willen hebben, zo in de trant van “Zeg Woolfie, (en dan een significant witje laten vallen), die zangpartijen die je geschreven hebt hè, kunnen we het daar nog eens effe over hebben? Nooit gehoord van inademen zeker? En dat dat tijd kost? En dat er zoiets is als een middenrif dat afgeplat dient te worden en dat kost tijd. En wij zangers kunnen wel leren dat wat sneller te doen dan een gewone sterveling, maar de natuur moet zijn loop hebben… had je nou niet wat organischer kunnen schrijven, zoals Verdi bijvoorbeeld?”

En hij dan, goed arrogant… “Verdi? Verdi? Wie is dat? En organisch? Hoezo? Je ziet maar dat je ergens lucht bijsmokkelt!”
En ik dan, minstens even arrogant… “Da’s precies wat ik gedaan heb: lucht bijsmokkelen!”

Ik worstelde mijn eerste conservatoriumjaren erg met Mozart’s instrumentale schrijven. Wilde maar wat graag zijn prachtige muziek zingen en sommige rollen en liederen waren ook erg geschikt, voor de rest van mijn stem. Maar hoewel ik over een tamelijk ijzeren ademhalingstechniek beschik (dat is ook wel eens anders geweest, maar dat is een ander verhaal) bleef ik moeite houden met die lange Mozart-lijnen. Ik raakte soms te vol met ‘gestapelde’ lucht (zangers onder u zullen begrijpen wat ik bedoel) als hij veel tekst schreef, met daartussen erg weinig tijd om te ademen (gebeurt in zijn liederen nogal eens) en ik kwam altijd te kort (soms zelfs zoveel dat ik sterretjes zag tijdens het zingen) als hij weer eens drie lange lijnen achter elkaar schreef. Mijn docent hief regelmatig zijn ogen ten hemel en zei dan: ”Mens, adem dan ergens bij, als je het maar stiekem doet en wij toehoorders er geen last van hebben…” Als het niet kan zoals het moet, dan moet het maar zoals het kan… en langzaam ging het beter en ik heb zelfs sommige aria’s en liederen concertant kunnen zingen.

Goed, terug naar Die Entführung. Hieronder het plot, dunnetjes, maar toch…
Belmonte is op zoek naar zijn geliefde Constanze, die door zeerovers is ontvoerd, samen met haar kamermeisje, Blondchen, en Belmontes vroegere bediende, Pedrillo. Hun ontvoerder, de pasja Bassa Selim wil het hart van Constanze veroveren, maar heeft blijklbaar niet in de gaten dat vrijheidsberocing daar niet echt bij helpt… Ze blijft haar Belmonte trouw. Da’s ook wat, want ik vind die Belmonte nogal een zije sok, maar alla, ik zou er ook geen prijs op stellen als iemand me eerst zou ontvoeren en vervolgens zou commanderen: hou van me! Dus als ik moest kiezen tussen Bassa Selim en Belmonte zou ik uiteindelijk ook liever Belmonte hebben…

Hoe dan ook: Belmonte doet zich voor als een beroemd architect en mag als zodanig het paleis binnen.
Bassa Selim gaat wat ver in zijn veroveringspogingen: hij dreigt Constanze te martelen als ze zich niet aan hem geeft… De knecht van Belmonte voert Osmin, die de harem bewaakt, dronken en ze gaan er vandoor, maar op het allerlaatste moment dreigt het nog mis te gaan.
Belmontes vader blijkt een van de grootste vijanden van Bassa Selim te zijn en uit wraak wil Bassa Selim hen allemaal terechtstellen. Maar: hij is een hele grote, die Bassa Selim: hij wil niet handelen zoals zijn vijanden en laat de vier alsnog vrij, jippie!

In het filmpje een prachtige enscenering met Diana Damrau in de aria ‘Ach ich liebte’. Zo zie je dat je niet veel decor en rekwisieten nodig hebt om er toch iets moois van te maken…. Als je maar kunt zingen…

Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *