Zomerverhalen en Il Matrimonio Segreto

Ik weet het wel, ik weet het wel… het is veel te stil hier bij Vocalies, de laatste tijd. Andere zaken eisten mijn aandacht op… het allermeeste leuk trouwens… Ik was met Musico vier dagen in Londen, begin mei. Drie prachtige klassieke avonden: eentje met Janine Jansen die de sterren van de hemel speelde met het Vioolconcert in D (opus 77) van Brahms (‘niemand kan Brahms zo laten dansen als Janine Jansen’ en dat rijmt nog ook), eentje met een ontroerend en fenomenaal ballet (Romeo and Juliet, muziek van Sergeij Prokofjev; een muisstil en ontroerd Royal Opra House Covent Garden) en eentje met een energieke Sir Simon Rattle, die het London Symphonic Orchestra op zijn best liet horen. Drie keer wow, maar (en dit ‘maar’ is niet bedoeld als diskwalificatie) en zat niks vocaals bij dit keer. Beste bewijs dat er meer is dan zang alleen, Vocalies…

Hoe dan ook, ik was daarna met manlief 10 dagen in prachtig Ierland, een ware ontdekking voor ons. Ik zal u maar niet vertellen dat wij er beiden pas achter kwamen dat Ierland ‘gewoon’ bij de Europese Unie hoorde, toen we op de luchthaven stomverbaasd waren dat er uit de geldautomaten gewoon euro’s kwamen en geen ‘Ierse ponden’; tamelijke blunder; u zou het eens tegen me kunnen gebruiken… mooie reisleidster ben ik…

Alles in Ierland klopte: het weer (on-Iers slechts een buitje ’s nachts en als we in de auto zaten); vreselijk aardige mensen, lekker directe humor, heerlijk eten (veel vis, daar aan de lust), fantastische wandelingen langs de kliffen. Het enige minpuntje was het links rijden; iets wat echtgenoot uitstekend deed, maar mij regelmatig deed verstijven van angst: overal – behalve waar ik het verwachtte – kwam verkeer vandaan…

En nu zijn we al weer even thuis en vieren de zomer door veel met vrienden op te trekken, in eigen land te lopen, uit te rusten en ‘gewoon’ te werken. En nu moet Vocalies dus weer op toeren komen.
Laat ik maar eens een poging daartoe doen met ‘Il matrimonio segreto’ van Domenico Cimarosa (tijdgenoot van Mozart), de zomerproductie van De Nederlandse Opera. Een komische en sprankelende opera, schrijven ze op hun website en dat klopt. In handen van regisseur Monique Wagemakers en met kostuums van jonge Italiaanse ontwerpers is het een productie geworden die net zo aan alle kanten klopt als Ierland.

Ik vis het plotje van de website van DNO: rijke koopman Geronimo wil meer status en wil daarom zijn twee dochters Carolina en Elisetta uithuwelijken aan adellijke heren. De jongste, Carolina, is echter al getrouwd met Geronimo’s bediende Paolino. Vanwege het standsverschil hebben ze dat huwelijk geheim gehouden. Graaf Robinson wil trouwen met Elisetta, maar als hij kennismaakt met haar zus, verandert hij van gedachten en zet zijn zinnen op Carolina. Het jonge stel komt daardoor in ernstige moeilijkheden en de misverstanden stapelen zich op. Tante Fidalma zorgt voor nog meer verwikkelingen omdat zij haar zinnen gezet heeft op trouwen met Paolino. Er zit voor de twee jong gehuwden niets anders meer op dan vluchten. Ze worden betrapt en moeten hun geheime huwelijk opbiechten. De graaf is geraakt door Carolina’s oprechtheid en Geronimo kan niets anders doen dan zijn dochter zijn zegen geven.

Speeldata? Ze zijn al even bezig, maar u kunt 25 en 26 juni nog gaan! Doen!!!!

Zo, nu is Vocalies weer aan de slag. Er komt binnenkort meer: er zit tenslotte een IVC aan te komen en er zijn talloze leuke zomerproducties. En er komt vast tussendoor nog wel iets vocaals zeilen waar ik een mening over heb… eigenwijze sopraan die ik ben.

Ik laad de trailer op van de productie van 2016 van DNO, dezelfde regisseuse, dus dat moet een indruk geven

Madama Butterfly bij De Nationale Opera

Deze week ging Madama Butterfly in première bij De Nationale Opera. Ga kijken als u kunt! Wonderschone leader hebben ze op de website van DNO. Wonderschone enscenering ook, die van 2002 komt nog eens terug. Ik heb hem toen gezien. Werkelijk geweldig, dat mooie strakke. Het vraagt veel van de zangers, maar het komt volgens mij de opera ten goede!
Heel kort het verhaal
Cio-Cio-San (Butterfly) trouwt met de Amerikaanse marineofficier Pinkerton en krijgt met hem een kind. Nog voordat het kind er is, is Pinkerton al weer terug naar Amerika.
Na een jaar of drie komt hij terug en presteert het zijn Amerikaanse echtgenote mee te brengen en Butterfly te vragen haar kind aan hen af te staan.
Butterfly zag haar verbintenis als een echt huwelijk, voor Pinkerton was het slechts een exotisch avontuurtje. Butterfly pleegt zelfmoord: “Met ere sterven wie niet met ere kan blijven leven”, zo formuleert Butterfly, de kern van het harakiri-principe.
Er zitten hartverscheurende scènes in: als Butterfly zich realiseert dat haar huwelijk niet geldig is en als ze haar kind uiteindelijk toch afstaat, vla voordat ze zelfmoord pleegt.
Elena Stikhina zingt Madama Butterfly. Ze is zo’n sopraan die bijna stormenderhand het operatoneel verovert. Ze is nog hartstikke jong (geboren in 1986) en je houdt je hart vast: ze zegt zelf al dat het zingen van deze rol een krachttoer is. Dat is het ook als je meer geroutineerd bent. Je moet je emoties zeer onder controle kunnen houden, maar niet afstandelijk overkomen. “Nooit je motor oversturen”, zou mijn hoofdvakdocent zeggen. Ga d’r maar aan staan, bij een rol die zo onder je huid kruipt. Het wordt vast een prachtige voorstelling!

Speellijstje:
26 en 29 april, 2, 5, 7, 10 en 13 mei

Wagner onder je huid?

Wat een avond, gisteren… pfoe… Heftig en mooi tegelijk, luid, om niet te zeggen zéér luid, humorvol… Waar was je dan, zult u vragen.
Ik was in Essen. Ik deed twee dingen die ik zeer zelden doe: ik was voor een eendaagse reis met Musico onderweg. Dat komt niet vaak voor, omdat die reizen vaak pas laat in Utrecht weer terug zijn en ik dan niet meer thuis geraak. En ik ging naar Wagner, doe ik ook al niet vaak, om niet te zeggen: nooit…

Maar nu was het zover. ‘Der Ring an einem Abend’ Tsja, als je dan toch voor Wagner gaat, doe het dan in één keer goed…. Toch?

We hadden een bus (bijna) vol erg aardige gasten en de collega-reisleider deed een lange en zeer degelijke inleiding.

Wagner schreef zijn ‘Ring des Nibelungen’ tussen 1853 en 1874. Vier grote opera’s: Das Rheingold, Die Walküre, Siegfried en Götterdämmerung, en een inleiding. Het was bedoeld als ‘Ein Bühnenfestspiel für 3 Tage und einen Vorabend’, nee dan ben je niet megalomaan… Alles moest ervoor wijken, koningen en operagebouwen moesten zich maar aanpassen. Dit was het wat de wereld zou gaan veroveren. Think big!

Der Ring is een parabel over macht en beschrijft de vergeefse pogingen van oppergod Wotan om de macht over de wereld te verwerven. Da’s maar één zin, en het lijkt daardoor alsof het libretto makkelijk te volgen is. Nou, niets is minder waar.
Sommige dingen moet je misschien niet willen volgen, je moet je overgeven, je moet ze ondergaan. Niet voor niets zeg ik altijd tegen mijn gasten als we naar een wat ‘rafelige’ voorstelling gaan: stel je geest open en onderga het en bedenk achteraf op je gemak wat je ervan vindt. Zulke raadgevingen moet je natuurlijk niet zelf in de wind slaan.

Het was niet moeilijk, dat openstellen en met de stroom mee.
De Duitse komiek Loriot heeft een geheel eigen bewerking van de hele Ring gemaakt: hij schrapte heel veel muziek, maakte een verhaal met mooie humor erin en liet de mooiste aria’s en muziekstukken intact. Zo kwam hij uit op een voorstelling van dik drie uur. Gisteren ging die voorstelling dus concertant in Essen. Er was al een zegtocht door Duitsland en het is nog niet af: de voorstelling zal nog vaker gespeeld worden.

Zal ik u es wat vertellen: ik heb er zelfs erg veel plezier mee gehad. De humor was subtiel en vilein, precies zoals ik ‘m graag heb; in prachtig Duits, uitgesproken door acteur Jens Winterstein. Het orkest (op de bühne en nu eens niet in de bak) speelde fantastisch: de bastrombones zaten op mijn ooghoogte en denderden me af en toe bijna van mijn stoel (Wagner en koper: een tegelijk hemelse en duvelse combinatie). De solisten doseerden precies goed: doordat er niet scènisch gespeeld werd moesten ze veel zorgvuldiger doseren en al dat gezwaai met een zwaard en een speer leidt alleen maar af.

Ik had een prachtavond.

Ga ik ooit naar een hele ‘Ring’? Ik denk het niet, maar Wagner kwam een stuk dichterbij. Nét niet dichtbij genoeg om Verdi en Puccini te verdringen, maar hij zit onder mijn huid en zal daar nog wel een tijdje blijven…

In het filmpje de trailer, dan weet u wat ik bedoel…

Wagner en Wishful Singing

Het is al te lang stil op Vocalies. Druk, druk, druk en niet veel inspiratie voor vocale stukkies… wel van alles geschreven, maar niet voor mijn eigen website. Foei Vocalies.

En er is zat te (be)schrijven: veel Wagner overal, van The Met in New York tot in het Alvar Aalto Theater in Essen, alwaar ik zondag 14 april voor het eerst in mijn leven naar een heuse Wagner ga. Niet meteen ‘the whole shebang’, maar een voorstelling die ‘Der Ring des Nibelungen’ comprimeert tot een concertante uitvoering van 3 uren. Wie weet ben ik daarna wél met het Wagner-virus behept. Als dat zo is zult u het merken (sprak zij dreigend)

Om wat lucht door al die Wagner-zwaarte kloppen in het filmpje een heel andere tak van sport: kwartet- en kwintet-zingen. Hier is – met dank aan echtgenoot, die bij het linkje van YouTube uitkwam – het dameskwintet ‘Wishful singing’. Mocht u niet goed op de hoogte zijn hoe zich te gedragen in een trein, dat weet u het na het luisteren naar deze dames van haver tot gort…

Ik was onlangs bij een Barbershop-convention bij ons in de buurt. Een vriendin zingt in een dames-kwartet en is daar uiterst serieus mee bezig. Ik luisterde een halve dag naar de kwartetten (dames, heren en gemengd). Ik was aangenaam verrast door het hoge niveau. Maar ook een beetje sceptisch (hetgeen ik altijd ben bij concoursen) waarom er een wedstrijd van maken? Het kan toch ook in concertvorm en onze prachtige muziek (pop en klassiek) ga je toch niet reduceren tot puntengeverij, waarbij je uitstekend zingende en goedwillende amateurs zowat over de kling jaagt van de zenuwen? En wie laat die Barbershoppers nou eens lekker uitzingen? Ik had af en toe de indruk dat het geluid meer tegengehouden wordt dan goed is voor dames- en herenstemmen.
Maar wie ben ik en het is maar een standpunt.

Ik zocht het ensemble ‘Wishful singing’ effe voor u op.
Ze treden regelmatig op in Nederlandse zalen zoals het Concertgebouw in Amsterdam en op buitenlandse festivals zoals het prestigieuze City of London Festival in Londen. Ook zijn er regelmatig tournees, door Japan, de Verenigde Staten, Duitsland, Spanje, Estland en Italië. De avondvullende programma’s verrassen het publiek – waar ter wereld ook – keer op keer. Wishful Singing vergroot doelbewust en actief het repertoire voor female a cappella door regelmatig opdrachtcomposities te verstrekken. Daarnaast werken de zangeressen veelvuldig en in allerlei verbanden samen met andere musici, artiesten en jong talent.
Het repertoire loopt uiteen van ingetogen werken uit de renaissance en de barok tot vrolijk swingende versies van golden oldies als Mr. Sandman. Het roept emoties op die variëren van verstilde ontroering tot een kriebelende lach. De individuele kwaliteit van iedere zangeres vormt de basis onder hun gezamenlijke zuiverheid, harmonie en balans. Gecombineerd met hun collectieve talent voor timing en droogkomische mimiek, maakt het Wishful Singing toonaangevend in haar genre. Wishful Singing zingt de wereld naar haar hand!

Nou, hoe leuk is dat!

Afscheid Edita Gruberova

Edita Gruberova is ermee gestopt… Met zingen bedoel ik… Ze is er nog wel degelijk, gelukkig…

Het webmagazine Place de l’Opera besteedde er aandacht aan. Op woensdag 27 maart zong ze haar laatste concert in de Bayerischen Staatsoper. Het werd het afscheid van een koningin.

Tussen haakjes stond er ‘72’ achter haar naam. Ik zoek haar op: inderdaad geboren in 1946. Ze wordt eind van het jaar 73. Da’s niet oud… maar wel een leeftijd waarop je misschien denkt, kom ik ga nog es wat van het leven genieten ook… Niet dat je dat niet doet als operadiva, maar zingen en van operahuis naar operahuis trekken is wat anders dan op je gemak door een park wandelen met je hondje… Op de een of andere manier hebben opera-diva’s altijd hondjes, van die kleine suf-getrutte etterklootjes, die voor de diva in kwestie als een kind zijn en de rest van de omgeving altijd begroeten met een grauw en een snauw; zelf ben ik ooit gebeten door de pincher van Tamara Lund, die dat overigens moest bekopen (de pincher bedoel ik, niet Tamara) met een flinke tik terug, op zijn neus (of was het haar neus, zulke hondjes zijn meestal teefjes…), maar kom, ik dwaal af.

Gruberova werd dus geboren in 1946 in Bratislawa. Ze is een van de meest bewonderde coloratuursopranen ooit. Ze kon gas geven: haar hoge noten waren bijna berucht, evenals haar vertolking van de Königin der nacht uit ‘Die Zauberflöte’.

Ze debuteerde echter als Rosina in Il barbiere di Sevilla. Het is dat haar zangpedagoge een auditie regelde aan de Wiener Staatsoper (waar ze onmiddellijk aangenomen werd) anders zou ze misschien wel in het oostblok gebleven zijn. Daar bracht de ‘Königin’ haar roem en besloot ze naar het westen te emigreren.
Van daaruit ging het alleen maar bergopwaarts: Glyndebourne, The MET, Salzburger Festspiele, Gilda in een verfilming van Rigoletto, met Luciano Pavarotti, Royal Opera House Covent Garden,

Als ik me goed herinner logeerde ze nog wel eens bij mijn hoofdvakdocent; hij kon smakelijk over haar vertellen.

Hopelijk blijft ze haar ervaring en kunde nog een tijdje doorgeven en geniet ze nog lange tijd van een min of meer normaal leven, gewoon, als mevrouw Gruberova…
Er valt veel te genieten op YouTube wat Gruberova betreft. Het lijkt me geen makkelijke dame, maar ze heeft hart voor haar vak en ‘she’s got what it takes!’
In het filmpje nog één keer haar ‘Konigin der Nacht’. Ik moet er altijd om grinniken en krijg er energie van, heerlijk wijf, die Königin!

De 500ste en ‘La juive’, een aangrijpende opera in Vlaanderen

Dit wordt mijn 500ste stukkie voor Stroomopwaarts. Hier, op mijn eigen website ‘Vocalies’ ben ik al even over de 500 heen, hier post ik ook wel eens (extra) kleine stukkies en agendaberichten. Zelf telde ik niet, maar de hoofdredacteur van Stroomopwaarts telde wél, meestal, zo bekende hij mij, omdat hij de titel van mijn stukkie pas later op Vocalies zag en dus voor zijn eigen website volstond met de titel ‘Vocalies’ aangevuld met een nummer. Ik heb met hem afgesproken dat we vanaf nu ophouden met tellen en de titels overnemen. Zóóó onartistiek, tellen… en zóóó 2008, het jaar dat ik begon met stukkies schrijven….

Overigens ben ik in de luxe positie dat ik op twee website mijn stukkie kan posten: op ‘Stroomopwaarts’ en op ‘Vocalies’, iets waar ik blij mee ben…
Dienden de stukkies in eerste instantie een therapeutisch doel (ik wilde bijvoorbeeld niet mijn contact met de klassieke wereld verliezen, nadat ik met pijn in het hart AVRO-klassiek verlaten had; ander verhaal…), later werd het bijna ‘gewoon’: als ik iets over de klassieke muziek in het algemeen of over de vocale klassieke muziek in het bijzonder te vertellen had, deed ik dat. En ik kon lekker over dingen doortamboereren als ik daar zin in had…

Ooit maakte ik me zorgen dat er binnen de klassieke wereld niet genoeg materiaal zou zijn om over te schrijven, nou, dat had ik mis.
En sinds ik eind 2013 voor Musico reizen ging begeleiden was er helemáál meer dan genoeg te melden.
Dus één hoeraatje voor de 500ste en dan fluks aan het werk, want ik schrijf dit stukkie natuurlijk niet om veren in mijn reet te steken, het moet over iets wezenlijkers gaan.

Dat meer wezenlijke vond ik in de opera ‘La Juive’ van Fromental Halévy
Opera Vlaanderen is er vorige week mee in première gegaan. Dus vooral voor de lezers van Vocalies in het zuiden van Nederland interessant (Randstedelingen mogen er ook naar toe hoor, maar dan moeten ze wel een eindje reizen en dat vinden ze vaak een heel ding… reizen). Er zijn nog voorstellingen in Antwerpen en Gent, opschieten, want de laatste is volgens mij 6 april en de kaartjes gaan als een dolle.

Van de website van de opera:
Regisseur Peter Konwitschny maakte van La Juive een gebalde voorstelling, zonder conventionele toegiften op dramatisch en muzikaal vlak. De druk van de samenleving, die onder invloed van religieus fanatisme leidt tot een fatale vernietiging van de liefde, kwam zo helder bloot te liggen. De productie kreeg de prestigieuze FAUST-prijs als beste opvoering van het operaseizoen 2014-2015 en werd internationaal met lof omgeven. In deze herneming van La Juive horen we in de voornaamste rollen een volledig nieuwe bezetting met o.a. in de hoofdrol de tenor Roy Cornelius Smith.

Het plot, zo kort mogelijk
Het huis van magistraat Brogni staat in lichterlaaie. De jood Éléazar, ziet het gebeuren, hoort het gehuil van Brogni’s pasgeboren dochter en staat voor een dilemma: hij kan het meisje redden, maar waarom zou hij? Het was Brogni die zijn twee zonen ter dood veroordeelde! Hij redt het meisje, adopteert haar noemt haar Rachel.
Brogni, ervan overtuigd dat zijn dochter in de vlammenzee omkwam, is ontroostbaar. Hij wordt priester.
Éléazar en zijn dochter Rachel, ondertussen een jonge vrouw, zijn ingeburgerd in Duitsland. Rachel is verliefd op de jood Samuel. Samuel is in werkelijkheid prins Leopold, een christen, en getrouwd!
Als Rachel Samuels dubbelleven ontdekt, is ze zo woedend dat ze hun affaire onthult, wetende dat ze zich daarmee haar eigen dood op de hals haalt. Op interreligieuze relaties staat de doodstraf.
Éléazar verschijnt voor het gerecht. Daar ontmoet hij Brogni opnieuw, die ondertussen tot kardinaal is opgeklommen. Die belooft hem het leven van Rachel te sparen, als Éléazar zich bekeert tot het katholicisme. Heel even overweegt hij het, maar opgehitst door de menigte slaat hij het aanbod af. Meer nog, zinnend op wraak vertelt hij Brogni dat zijn dochter nog leeft en zelfs gered werd door een jood. Meer geeft hij niet prijs.
Rachel gaat als eerste haar gruwelijke dood tegemoet. Net voor Éléazar het schavot beklimt, waagt Brogni nog een laatste poging en smeekt hem te vertellen waar zijn dochter is. Éléazar wijst veelbetekenend naar de trap waarlangs Rachel net verdween, en gaat dan zijn dochter achterna…

In het filmpje een werkelijk fantastische vertolking van de grote aria van Eleazar. Ik kan er niet naar kijken zonder tranen. Wat een geweldige prestatie van Neil Shicoff!

Dalibor in Frankfurt

Oké, oké, u hebt nog wat van me tegoed. Ik los mijn belofte in: ik had u beloofd van mijn wederwaardigheden in Frankfurt en Wiesbaden te vertellen. We hadden een heerlijke reis. Nog een staartje van het lekkere februari-weer (opwarming van de planeet heeft zo zijn voordelen…) een leuke groep, geen last van het carnaval en prachtige producties. Ik deed er al kort verslag van op de facebook-pagina van Musico. De laatste opera op de rol was het zorgenkind van Bedrich Smetana: Dalibor.

Tsja, wat moet je daar nou van zeggen? Dat het terecht een zorgenkind was en is gebleven denk ik… Hier in Brabant zouden we zeggen “Hij higgut nie, diejen Dalibor…” en dat dekt denk ik perfect de lading. Het was het allemaal net niet. En niet dat de (jonge!) cast van Oper Frankfurt er geen energie in had gestopt. Als de opera iets positiefs had, dan was het wel energie.

Men had het thema van machtsstrijd en de verloren gegane liefde naar deze tijd getrokken; tenslotte is dat de mode nowadays… De koning was in dit geval een media-magnaat-en-omhoog-gevallen-presentator (de blitse schoenen waarmee hij het podium over kon glijden vond ik nog de beste vondst), het koor het klapvee en Dalibor iemand die tegen de valsheid in de social media strijdt. Als dat niet hedendaags is, weet ik het niet meer… Maar het hokte en rammelde aan alle kanten, alle goedbedoelde pogingen ten spijt.

Een van mijn gasten zei naderhand: “als ik nog eens moest gaan en ik kende de opera, dan zou ik deze avond vrij genomen hebben…” en hij had gelijk.

Ik denk toch dat we de oorzaak van deze niet geheel geslaagde poging moeten zoeken bij componist en librettist zelf… Ik probeerde me voor te stellen hoe het zou zijn geweest als de opera in zijn tijd gebleven was, met ridders en zwaarden en kastelen… Ook dan zou het libretto gestokt hebben en de onderstroom van energie net zo goed niet doorgevloeid hebben.
Nog maar eens een Brabantse uitdrukking? ‘Ge kunt van wankele planken gin goei schuurke bouwen”, en zo was het.

Terug op de plank die opera, waar hij tientallen jaren lag…
Gelukkig sloten we de reis af met een geweldig concert van klarinettiste Sabine Meyer en een geweldig het-dak-eraf spelend Frankfurter Opern- und Museumsorchester. Vergeten was de avond ervoor, wat een heerlijke muziek! Met dank aan John Adams, Leonard Bernstein, Erich Korngold en Aaron Copland!

Ik zoek op YouTube en vind een leuk filmpje over Dalibor. Kunt u zelf ook een beetje oordelen. Ik ben benieuwd wat u ervan vindt!

Insluiten:

Salome, een wrede opera

Tijdens de Musicoreis in Frankfurt dompelen we ons onder in opera: zes voorstellingen in vier dagen… “Dat kan helemaal niet”, zult u zeggen en dat klopt: twee avonden gaan we in twee groepen uiteen: een deel gaat naar de ene opera in de Oper Frankfurt en een ander deel reist naar Wiesbaden voor de andere opera.

De gasten die op 2 maart naar Wiesbaden gaan krijgen daar ‘Salome’, van Richard Strauss met ‘onze eigen’ Frank van Aken in de rol van Herodes. Ik zag de trailer op YouTube en was verkocht. Zonder ook maar iets weg te geven hebben ze er in Wiesbaden een buitengewoon spannende trailer gemaakt. Ik wou dat ik het lijntje van sopraan Sera Gösch had… wat een lijf (en er zit geen spoortje sopranennijd in deze opmerking).

Tenor Frank van Aken zingt de rol van Herodes. Hij begon met studeren aan het Conservatorium in Utrecht toen ik er net weg was en op de een of andere manier heb ik hem altijd gevolgd… Hij gaat mijn pad nu niet kruisen, want ik ga op die avond met het ander deel van mijn groep naar de Oper Frankfurt, voor ‘Dalibor’, waar ik hier al over schreef…

De rol van Salome is een loei-zware, acterend, zingend en qua psychologische verwerking. Je maakt het mij niet wijs dat je een paar avonden achter elkaar rollebollend met het net afgehakte hoofd van Johannes de Doper over het toneel kunt gaan en er dan géén last van hebt, ’s nachts in je bed…
Ik hoop dat het gezelschap iets doet aan de verwerking van dit soort ervaringen voor haar zangers, maar ik betwijfel het. Vaak moet je als zanger zelf zorgen voor de broodnodige psychische bijstand.

Toch maar effe het plot, zo kort mogelijk?
Profeet Johannes de Doper is door koning Herodes opgesloten. Hij orakelt over de komst van de verlosser; niemand begrijpt wat hij zegt.
Hij trekt wel de aandacht van de dochter van Herodes, Salomé. Ze is beeldschoon en nog maar net volwassen, opgegroeid in een verderfelijke omgeving en tot op het bot verwend, is ze gewend alles te krijgen waar ze haar zinnen op gezet heeft en ze zoekt de grenzen van die zinnen op… Ze beveelt Johannes uit zijn kerker te laten.
Haar eerste gevoel van afgrijzen verandert snel in aanbidding. Ze wil Johannes kussen, maar die moet niets van haar hebben. Als Salomé blijft aandringen vervloekt Johannes haar en keert terug naar zijn kerker.
Herodes heeft incestueuze bedoelingen met Salomé. Ze maakt handig gebruik van zijn gevoelens door hem te chanteren: ze zal voor hem dansen, maar als beloning moet hij haar geven wat ze wil. Hij stemt toe en na de dans vraagt ze om het hoofd van Johannes. Uiteindelijk krijgt ze het hoofd en kan ze de mond kussen; die mond kan haar nu niet meer weigeren…
Zelfs voor de decadente Herodes is dit te veel en hij beveelt haar te doden.

De opera leent zich natuurlijk voor lekker tegendraadse ensceneringen. Volgens mij lossen ze het in Wiesbaden goed op en niet al te bloederig, maar ik heb er versies van gezien die je de haren te berge doen rijzen. Slechts ééntje live trouwens: ergens einde tachtiger jaren in Amsterdam, toen regisseur Harrie Kupfer, toch al niet bekend om zijn subtiliteit, het presteerde Salome op handen en voeten voorover van een glazen trap te laten lopen; het werd een aantal mensen in de zaal te gek.

Er zijn films van de opera. Daar kun je met special effects natuurlijk een heel eind verder dan op het toneel… nondepatatten, de bloederige ensceneringen van Lord of the rings zijn er niks bij.

Bij al die discussie zou je bijna vergeten dat het natuurlijk geweldige muziek is, dit meesterwerk van Richard Strauss en dat het gegeven zich er uitstekend voor leent de psychologische gelaagdheid van de hoofdrollen uit te diepen.

Hoe dan ook: het wordt een prachtige avond daar in Wiesbaden.

Ik ga hier geen bloederige filmpjes opladen. Ik vond een mooie ‘sluierdans’ van sopraan Malin Byström, in een regie van Ivo van Hove (!) van de Nationale Opera. Petje af voor de sopraan. Ze kan zelfs laten zien hoe ze tijdens de dans haar eigen weerzin overwint en haar emoties inzet om te krijgen wat ze wil. Je ziet de hand van de regisseur: mooie vondst met de dans op de achtergrond. Ivo van Hove is een hele grote!

Onbekende opera ‘Dalibor’ van Bedrich Smetana

Nog anderhalve week en het carnavals-gedruis barst weer los. Ik zal er dit jaar niet veel van merken, hoewel… carnavals-zaterdag ben ik (met de Frankfurtreis van Musico) even in Mainz. Da’s op carnavals-gebied toch ‘nicht nichts’ in Duitsland, za’k maar zeggen. De ‘bonte avond’ ‘Mainz bleibt Mainz’ keken wij vroeger nog wel eens op TV; het heeft me geholpen om (een deel van) de Duitse dialecten ook te verstaan…

De gids van de rondleiding in Mainz (waar we onder meer naar de prachtige kerkramen van Marc Chagall gaan kijken) heeft ons verzekerd dat we er geen last van zullen hebben en ik heb geen hekel aan de goeie vrolijkheid van carnaval, hou me in de gaten, vóór je het weet ben ik in de vrolijkheid van een polonaise verdwenen (grapje…).

Wat we tijdens onze Frankfurtreis vooral gaan doen is ons onderdompelen in opera: La forza (Verdi), Carmen (Bizet), een ‘double bill’ van Weill en Brecht, Salome van Richard Strauss en Dalibor van Bedrich Smetana… Watte? Dalibor van Bedrich Smetana… nooooit van gehoord…
De enige opera die ik kende van Smetana is ‘Die Verkaufte Braut’, leuke en energieke muziek, maar geen hoogvlieger. De titel ‘Dalibor’ zei me niks. Rap aan het zoeken, wat een leuk werk heb ik toch…

De opera is geschreven voor de opening van het Neustädter Theater en had weinig succes omdat-ie teveel beïnvloed zou zijn door Duitse stromingen (vooral Wagner); de stemming was in die tijd in Praag niet zo pro-Duits en dan zeg ik het netjes…
Smetana had de Leit-motiv-techniek van Wagner overgenomen én de taal van de opera was Duits. Smetana leed onder deze kritiek. Tot aan zijn dood in 1884 is dit werk zijn grootste zorgenkind, maar ook meest geslaagde werk.

De Tsjechische ridder Dalibor (de naam betekent overigens zoiets als: hij die ver weg strijdt…) staat terecht voor de koning voor moord op een tiran: graaf Ploskovice. Tijdens de rechtszaak benadert de koning Milada, zuster van de graaf; zij eist de executie van Dalibor.
Later realiseert ze zich dat ze verliefd op Dalibor geworden is. Ze zet een plan op om hem te bevrijden.
Uiteindelijk volgt de koning volgt het advies van zijn raadgevers en veroordeelt Dalibor alsnog ter dood. Vergezeld van haar getrouwen bestormt Milada het kasteel. Ze slagen erin Dalibor te bevrijden, maar Milada raakt daarbij dodelijk gewond. Ze sterft in de armen van Dalibor. Die pleegt zelfmoord en is in de dood verenigd met zijn geliefde. (In een alternatieve versie wordt Dalibor ge-executeerd vóórdat Milada hem kan redden.)

Dalibor is een rythmisch en harmonische vooruitstrevende opera, die als onderwerpen zowel elementen van de klassieke bevrijdingsopera in zich heeft als tegen Wagner’s Lohengrin aanschuurt: een tragisch eindigende liefdesgeschiedenis tegen de achtergrond van inktzwarte politieke ontwikkelingen. Een onvergankelijk onderwerp in opera. Deze laatste alinea zegt trouwens de website van de Oper Frankfurt…

Het is lastig een filmpje te vinden dat ik hier zou kunnen downloaden: op YouTube vindt u vooral de hele versie (en oude versies) en Oper Frankfurt is ook al niet heel scheutig met zijn informatie.
Weet u wat: als ik terug ben kom ik erop terug en zal ik u vertellen hoe het was. En natuurlijk ga ik het hier ook nog hebben over de andere prachtige producties die we gaan zien tijdens carnaval in Frankfurt!

Juditha Thriumphans: meesterwerk van Antonio Vivaldi

Door een heleboel mensen en kranten erop geattendeerd kan ik het niet maken om níet te schrijven over een van de nieuwste producties van De Nationale Opera: Juditha Triumphans van Antonio Vivaldi. U kunt er 1, 3, 5 en 7 februari nog naartoe.

Het waren prachtige uitvoeringen die de afgelopen weken hebben plaatsgevonden. Een waanzinnig mooi decor, prachtige zang en een intrigerende regie. Alles begeleid door een geweldig orkest dat dit soort repertoire van haver tot gort kent.

Vivaldi componeerde dit meesterwerk voor de meisjes van het Venetiaanse Ospedale della Pietà. Hij was dus gewend voor vrouwenstemmen te componeren en deed dat dan ook uitstekend. Het werk is niet als opera geschreven, maar leent zich uitstekend voor een scenische uitvoering en regisseur Floris Visser heeft dat uitstekend gedaan.
En dan die prachtige ondertitel van de opera: Moed triomfeert
U kent het verhaal van Juditha? Vast wel. Het is een bloederig verhaal, ik waarschuw maar alvast:
De Joodse stad Bethulia wordt belegerd door de Assyriërs. Hun legeraanvoerder Holofernes krijgt bezoek van de mooie Judith, een jonge weduwe. Zij smeekt hem om medelijden; hij raakt onder haar bekoring. Na een weelderig banket met veel wijn valt hij in slaap. Judith onthoofdt hem en keert triomfantelijk terug naar Bethulia.

De Franse mezzosopraan Gaëlle Arquez zingt Juditha. Beeldschone vrouw die op haar goeie momenten als uit steen gehouwen kan kijken…

Ik laad het filmpje van De Nationale opera op, wat een stem die vrouw!