De grootste zanger aller tijden…

De grootste zanger aller tijden… althans, volgens Mathijs van Nieuwkerk in ‘De Wereld Draait Door’. Er zijn in allerlei genres hele grote zangers en Charles Aznavour (want daarover gaat het in dit ‘Lieke van de dag’) hoort bij de allergrootsten. Gelukkig hoeft hij deze corona-ellende niet meer mee te maken. Hij vraagt in dit nummer dat ik hieronder voor u oplaad, meegenomen te worden naar het einde van de aarde, nou dat is inmiddels gelukt: hij overleed in zijn slaap op 1 oktober 2018, zeer tot mijn en Mathijs’ verdriet, maar een eindje in de negentig worden op zo’n manier en lang kunnen blijven zingen: het is niet iedereen gegeven.

Bij de opname hieronder was hij al een heel eind in de tachtig… keje nagaan.
Luister naar dat prachtige Frans en dat tempo! Ik spreek aardig mijn talen, zocht de tekst op en probeerde het ook in dat tempo… lukte niet, ook niet na meer dan een uur trainen. Gauw opgegeven: waarom proberen het te evenaren als het al zo goed gedaan wordt.

Ik vertaal (vrij) een klein stukje voor u:
Neem me mee naar het einde van de wereld,
neem me mee naar het land van de wonderen.
Het lijkt wel alsof de ellende minder zal zijn in de zon…

Dat laatste hebben we de afgelopen maand ervaren: als de zon niet zo uitbundig geschenen had in april, zou het allemaal veel moeilijker te dragen zijn geweest.

Fijne zondag nog!

Passacaglia della vita

Ik doe het toch… Het is zo’n alle-jezus-mooie muziek en zo allemachtig mooi gedaan; aarzelde ik in het begin van deze periode, nu vind ik dat de tijd daar is. De ‘Passacaglia della vita’ van Stefano Landi, gezongen en gespeeld door de besten op dat gebied: Marco Beasley en L’Arpeggiata. De thematiek is heftig, zeker in deze tijd waarin dood en verderf om ons heen zijn. Maar het biedt ook troost: het is nodig aan het einde van je leven te sterven, het hoort bij het leven en is onvermijdelijk.

Erlkönig

Ze zijn bij ons op de zevende de badkamer aan het verbouwen. Dat kan nu mooi effe tijdens de coronacrisis. Ze hebben gelijk. Het betekent wel dat het extra lastig wordt mooie muziek genuanceerd te beluisteren: het geboor en geklop gaat het hele gebouw door. Ik lees dagelijks korte berichten in voor de lokale omroep waar mijn lief voor werkt en ook daar is het mikken geblazen. En net als je denkt dat ze even pauze hebben…. besluiten ze weer verder te gaan. Het meest simpele berichtje heeft 5 of 6 pogingen nodig…

Hoe dan ook: vandaag een van de fascinerendste liederen ooit, gezongen door een van de besten in dat vak: ‘Erlkönig’ van Franz Schubert. Als u een beetje Duits verstaat is het makkelijk te volgen (ook al een verdienste van de zanger). Als geen ander krijgt Thomas Quasthoff het voor elkaar de vader, het kind en de Erlkönig alledrie een eigen geluidje binnen zijn eigen bariton te geven.
En extra attentie voor begeleider Charles Spencer. Luister naar dat hypnotiserende, drenzende, aandringende toontje in de rechterhand (het lijkt potdomme de boor van de bovenburen wel, misschien schoot dáárom dit lied me als ‘Lieke van de dag’ te binnen). Je krijgt er kramp van hoor, als pianist – Schubert heeft meer van die begeleidinkjes geschreven, misschien kom ik daar nog wel eens op terug.
Een waanzinnig lied, waanzinnig mooi en waanzinnig punt.

Stars!

Een geweldige Bryn Terfel vandaag met een van de beste musicalsongs ooit: ‘Stars’ uit Les Miserables. Geweldige dictie die man, geen erg grote stem, maar als je zo in je masker zingt kom je ook door het orkest… en natuurlijk zijn er de fabuleuze geluidstechnici die helpen. Het moet een bijna orgastisch gevoel zijn, om zo boven zo’n machtig orkest op die trap te staan en te zingen, te zingen, te zingen…

Mi bon siach

Een wat aparte bijdrage vandaag in het ‘Lieke van de Dag’. De afgelopen tijd hebben we genoten van 4 afleveringen in de serie ‘Unorthodox’ van Netflix. Los van de loodzware thema’s die daar behandeld worden: er zat ook wat klassieke muziek in, dus ik keek sowieso al met meer dan gemiddelde belangstelling.

In het filmpje een weergave van het lied ‘Mi bon siach’. In de serie doet Esther Shapiro (gespeeld door actrice Shira Haas, onthou die naam, klein vrouwke: dijk van een actrice en dijk van een zangeres) auditie voor een zang-opleiding aan het conservatorium van Berlijn. Ze zingt ‘An die Musik’ van Schubert en dat ligt zover van haar af, dat de commissie er geen raad mee weet. Iemand vraagt haar iets anders te zingen en dan volgt: ‘Mi bon Siach’.

Ik vond een Engelse vertaling en zal proberen die weer (vrij) naar het Nederlands te vertalen:
‘Hij die het verhaal van de roos tussen de doornen begrijpt, de liefde van een bruid, de vreugde van degenen die zij lief heeft, moge hij bruid en bruidegom zegenen’.

De reden waarom ik dit filmpje oplaadde: vanaf het moment dat ze haar mond open deed voor dit lied gingen al mijn haren overeind staan. Ze trok me zo het lied in, dat ik alles om me heen vergat. Dit moet zingen zijn… zo met je hele lijf en met huid en haar je overgeven aan de muziek, dan bestaat er niets anders en ben je voor niets anders op aarde… Alles valt weg, vooroordelen, de wereld, de politiek, de oorlog en de ruzie, zelfs de corona. Er is alleen nog maar die vrouw en die stem.

Ik weet niet of ik haar aangenomen zou hebben, had ik in de commissie gezeten. Ik weet ook niet of ze gelukkig zou zijn geworden van een opleiding in solozang aan een conservatorium, maar het dondert niet: het was de beste televisie in jaren… en die wilde ik u niet onthouden!

Een bloedstollende finale…

Gisterenavond, TV-kijkend, schoot me ineens het ‘Lieke van de dag’ voor vandaag te binnen… Nou ja, ‘Lieke’… Hier moet u maar even voor gaan zitten. Dit is niet iets wat je frivool naast je neer kunt leggen. Ik leg het uit Een filmpje van de finale uit ‘Carmen’. Carmen en Rolando Villazon: alle twee hoog op mijn favorietenlijstje. Ik kwam enige tijd geleden uit bij deze finale en zat gebiologeerd en ontroerd te kijken naar deze enscenering. De vondst aan het einde vond ik geweldig, Carmen een kreng en van Rolando Villazon snap je ineens waarom hij na deze Carmen zoveel last kreeg van zijn stembanden dat hij een tijdje uit de running was en tegenwoordig dit soort rollen niet meer zingt. Zó met huid en haar je in een rol verplaatsen, dat kun je niet ongestraft doen, dan komt een keer de rekening. De meeste zangers snappen dat – of komen er op de harde manier achter – en blijven aan de goede kant van de grens. Ik denk dat Villazon geen compromissen kon doen. Overal waar hij opera zingt gaat hij op dezelfde manier met huid en haar, met ziel en zaligheid de rol in… Hij kan niet anders, hij kon niet anders. En ik hou van hem, juist dáárom…
Het is niet de beste opname, maar ik heb ‘m toch maar opgeladen…

José van Dam en Maurice Ravel

Een prachtige bariton: José van Dam, Belg, volgens mij, Waal, meer bepaald… Mooi Frans en een geweldig mooie, goed articulerende bariton met een prachtig klein cyclusje van liederen ‘Don Quichotte à Dulcinée’ van Maurice Ravel. Vooral het eerste lied vind ik mooi, met dat gekke ritme en die gekke dissonant in de rechterhand van de piano (geweldig begeleidende Dalton Baldwin). Niet iedere bariton kan deze liederen zingen, ze gaan hoog voor een bariton.

Bloemenduet uit Lakmé

Twee mooie dames vandaag – het oog wil ook wat: Elina Garanca en Anna Netrebko zingen het bloemenduet uit Lakmé van Leon Delibes. De opera is matig, maar dit duet is een eigen (concert)leven gaan leiden. Let op hoe ze elkaar in de gaten houden met alle antennes uit. Prachtig. Ik zong ooit de partij van Garanca, hoewel niet helemaal mijn stemvak. Ik had wat meer midden en mijn collega wat meer hoog, logische keuze dus, zo leek het. Mijn constatering daarvan destijds viel niet in goede aarde, dat weet ik nog. Ik heb toen de harde les geleerd dat je om te zingen je mond moet opendoen, maar ‘m sprekend vaak moet houden. Dit duet horen brengt altijd de herinnering aan die onverkwikkelijkheden van toen terug. Nu kan ik erom glimlachen.
Dat einde! Mooi hoe ze dat oplossen!
Fijne zondag!

Vaderliefde: Blijf onbeweeglijk staan

Een van de stemmen waar ik erg dol op ben: die van bariton Thomas Hampson. Dat het ook nog eens een mooie en intelligente man is, is mooi meegenomen. Hier een van zijn top-aria’s ‘Sois immobile’ uit Guillaume Tell van Gioacchino Rossini. De ultieme vaderliefde. Guillaume Tell (Wilhelm Tell dus) wordt gedwongen een pijl door een appel te schieten. ‘Appeltje-eitje’ zou u zeggen (hetgeen dan ook weer een leuke woordspeling is), ware het niet dat die appel op het hoofd van zijn zoontje gelegd wordt. Wilhelm weet hoe goed hij kan mikken en zegt zijn zoontje in deze aria dat hij doodstil moet blijven staan. Wat het kind niet weet is dat Wilhelm twee pijlen bij zich heeft: áls hij de appel zal missen en zijn zoon zal raken is de tweede pijl voor de man die hem veroordeeld heeft tot zo’n misselijk makende daad. Dat-ie dat de man naderhand doodleuk vertelt brengt hem alsnog in de gevangenis. Luister naar het vermogen van Hampson om iedere letter uit het mooie Frans (de opera kent ook een Italiaanse versie) over de bühne te krijgen en nergens gekunsteld over te komen. En de onderstroom gaande te houden die zo belangrijk is bij zo’n langzaam tempo. Alle tonen zijn vóórin het masker (open neusvleugels, lippen naar voren). Voor zijn zoon acteert hij ook mooi klein. De man zou filmster moeten worden…